Vogels tellen in Oman (Blog 7)

World Wetlands Day en presentatie van onze resultaten

© Steven de Bie

© Steven de Bie

Na twee weken primitiviteit ervaren we het hotel in Muscat als een weldaad voor ons lijf. We douchen lang, heel lang om alle vuil af te schrobben en scheren onze baarden af. Zo zijn we weer toonbaar om aan de buitenwereld onze resultaten te presenteren.

De presentatie hebben we deels tijdens de autorit naar Muscat voorbereid, en daarna verder in het hotel. Zoals in mijn eerste blog aangegeven heeft deze telling plaats kunnen vinden vanwege het 50 jarig jubileum van de International Waterbird Census.

Eerst wacht ons echter een andere happening. Vandaag, 2 februari 2016, is het World Wetlands Day. Ter gelegenheid daarvan heeft het Ministerie van Milieu & Klimaat een event georganiseerd bij de wadi Qurm, om brede bekendheid te geven aan de betekenis van wetlands. Onderdeel van het event is het planten van mangrove boompjes door schoolkinderen. Wij zijn uitgenodigd om daar acte de presence te geven, en doen dat natuurlijk graag. Met onze telescopen, kijkers en IWC-50 T-shirts trekken we veel bekijks. Na de officiële opening, lopen we over een boardwalk de mangrove van de wadi in. Met onze telescopen laten we iedereen meegenieten van een groene bijeneter, die rustig op een tak zit. Vooral de kinderen staan te dringen om te kijken. Schitterend!

Wij laten na een ruim een uur het event voor wat het is om in een zaaltje bij SDO (Shell Development Oman) onze resultaten te presenteren aan vertegenwoordigers van diverse organisaties die hebben meegeholpen deze expeditie tot een succes te maken, of die gewoon geïnteresseerd zijn in onze bevindingen: o.a. het ministerie van Milieu & Klimaat, SDO en PDO (het staats oliebedrijf van Oman).

© Steven de Bie

© Steven de Bie

En dan de resultaten! In totaal hebben we 544.689 vogels geteld; de meeste daarvan op Barr al Hikman zelf. Steltlopers zoals de wulp, scholekster en rosse grutto vormen de grootste groep, zo’n 420.000.

De woestijnplevier is de meest getelde soort, ruim 80.000 exemplaren, op de voet gevolgd door de bonte strandloper. De rosse grutto staat op plaats 3 met bijna 60 000 getelde exemplaren. De aalscholvers sluiten het rijtje van de top-4 met even meer dan 20.000 vogels.

We kunnen de getelde vogels in drie groepen verdelen. Er zijn de korte-afstandtrekkers, die uit de Arabische regio komen zoals de krabplevier. Soorten zoals de Mongoolse plevier en de woestijnplevier komen over grotere afstand naar Bar al Hikman vliegen vanuit centraal Azië en de Kaspische regio. De meeste vogels die we hebben aangetroffen zijn de echt lange-afstandtrekkers die uit de toendra van Scandinavië en zelfs het verre Siberië hierheen komen. Dat zijn bijvoorbeeld de bonte strandloper, de breedbekstrandloper en de rosse grutto.

We kunnen de vogels ook op een andere manier indelen, namelijk naar de plaats waar zij zich bij hoogwater verzamelen en ze wachten tot het water zakt en de wadplaten weer beschikbaar komen om te foerageren. Soorten als de tureluur, reiger en flamingo blijven dicht bij de hoogwaterlijn. De kleinere steltlopers zoeken vooral de uitgestrekte sebkha op. Meeuwen en sterns zitten het liefst op een zandrichel in de zee, die nog net boven het water uitsteekt.

Hebben we meer of minder vogels geteld dan in voorgaande tellingen? Een vergelijking met de totalen in 1990, 2008 en 2013 toont dat nooit eerder op Barr al Hikman zoveel vogels zijn geteld! Ten opzichte van 2013 hebben wij veel meer grotere steltlopers zoals wulpen, en meeuwen geteld, en veel minder kleinere steltlopers.

Zijn er van sommige soorten echt meer vogels aanwezig of ligt de oorzaak ergens anders? Wat zeker meespeelt is dat hoe beter je het gebied kent, hoe beter je weet waar je vogels moet zoeken en hoe meer je er dus vindt. Bij tellingen in de jaren ’90 is er bijvoorbeeld weinig aandacht besteed aan de sebkha, omdat men niet door had dat deze zoutvlakten belangrijk waren. Daardoor zijn vooral de kleine steltlopers zeer onderteld. Ook het moment waarop je telt kan een factor zijn die het totaal beïnvloedt. Vroeg in het najaar zijn er veel meer vogels aanwezig dan enkele weken later, aan het begin van de winter; een deel daarvan trekt later door naar Oost en Zuidelijk Afrika. Misschien verdwijnen er elders wel overwinteringsplekken wat tot hogere aantallen op Barr al Hikman leidt. We weten het niet en er is onderzoek nodig om daar achter te komen.

En dan zijn er ook ‘krenten in de pap’ zoals de waarneming van enkele kanoeten, die hier nog nooit eerder gezien zijn. Waar zouden deze steltlopers precies in de hoge arctische toendra broeden en via welke route zijn ze naar Barr al Hikman gevlogen? We weten het niet. Een andere ‘krent’ zijn de duizenden krabplevieren, een feest van zwart en wit als ze in grote groepen bijeen zitten, of als hooghartige baronnen in ondiep water op krabben jagen.

Al deze soorten en aantallen bevestigen nogmaals dat Bar al Hikman van groot internationaal belang is. Het behoort tot de toplocaties in de wereld en is het belangrijkste overwinteringsgebied in wat de Centraal Aziatische – Oost Afrikaanse trekbaan wordt genoemd. De grote aantallen vogels verklaren echter nog niet waarom het gebied van Barr al Hikman zo belangrijk is. Daarvoor moet onderzoek worden gedaan naar de draagkracht van een dergelijk waddengebied: hoeveel voedsel is er aanwezig voor hoeveel gebruikers. Daarmee kan het functioneren van het gebied als overwinteringsplaats en stop-over beter worden begrepen, waardoor vervolgens het beheer en bescherming van dit gebied goed kan worden uitgevoerd.

We vertellen onze veertig toehoorders dat het Barr al Hikman gebied één van de mooiste, ongeschonden waddengebieden ter wereld is. Hier hebben we ervaren hoe een compleet waddenecosysteem er uitziet. Zo vind je hier door het ontbreken van bodem beroerende visserij steekmosselen van verschillende leeftijden, dus ook echt oude, en sponzen, zeekomkommers en een grote variatie aan schelpdieren.

Het contrast met ons eigen waddengebied is groot. Barr al Hikman laat zien wat we verloren hebben in de Waddenzee en hoe enorm geërodeerd ons eigen waddenecosysteem helaas is. Desondanks is onze Waddenzee nog steeds mooi en heeft ook grote waarde voor (trek)vogels. Kennis van het functioneren van het waddenecosysteem in Barr al Hikman kan ons helpen bij het werken aan het herstel van de Nederlandse Waddenzee.

Bedreigingen voor Barr al Hikman komen er ook aan: opsporing van olie en gas is aan de gang en winning is in voorbereiding. Daarnaast oefent de visserij steeds meer druk uit. We hoeven nauwelijks toe te lichten hoe belangrijk het behoud en beheer van het waddenecosysteem in dit gebied is. Dat is evident. Maar hoe dit te realiseren is iets anders. Wij hebben daar in de afgelopen twee weken diverse ideeën over ontwikkeld en wisselen daarover van gedachten met de deelnemers tijdens de lunch.

Binnenkort zullen we deze ideeën uitwerken in enkele notities en projectvoorstellen en voorleggen aan het Ministerie van Milieu & Klimaat. Maar eerst gaan we naar huis!

Steven de Bie, 3 februari 2016

Delen

Labels:, ,